24 feb Að standa með Úkraínu er að standa með okkur sjálfum
Í dag eru liðin fjögur ár frá því að Rússar hófu blóðugt landvinningastríð sitt í Úkraínu. Í þá 1460 daga sem liðnir eru síðan stjórnvöld í Kreml ákváðu að þverbrjóta alþjóðalög með innrás inn í fullvalda og friðsamt ríki, hafa íbúar Úkraínu mátt þola gegndarlausar árásir, oftast að næturlagi, sem beinast gegn venjulegu fólki og borgaralegum innviðum. Árásir Rússa á orkuinnviði hafa þann eina tilgang að brjóta niður baráttuþrek úkraínsku þjóðarinnar þegar miklar frosthörkur geisa á kaldasta tíma ársins.
Þrátt fyrir stríðshörmungar, myrkur og kulda standa íbúar Úkraínu keikir og halda áfram staðfastri baráttu sinni fyrir frelsi og réttlæti. Þau eiga skilið alla okkar samstöðu og virðingu og það er mikilvægt að þau heyri hátt og skýrt að þau eiga stuðning okkar vísan. Þessum skilaboðum kom ég skýrt á framfæri í ávarpi mínu í mannréttindaráði Sameinuðu þjóðanna í Genf í gær. Þar undirstrikaði ég stuðning við aðdáunarverða baráttu úkraínsku þjóðarinnar gegn lögbrotum Rússa. Þá mun forsætisráðherra sömuleiðis sýna stuðning Íslands í verki og heimsækja Kænugarð í dag, ásamt öðrum leiðtogum Norðurlandanna og Eystrasaltsríkjanna.
Það er líka mikilvægt að við hlustum eftir því sem úkraínska þjóðin er að biðja um, hvaða bjargir hún telur nýtast sér best í varnarbaráttu sinni gagnvart grimmdarverkum Rússa. Til að bregðast við ákalli Úkraínu mun Ísland áfram leggja sérstaka áherslu á stuðning í orkumálum í ljósi neyðarástands vegna ítrekaðra loftárása Rússa. Auk þess munu þrjú íslensk orkufyrirtæki innan tíðar senda búnað og varahluti til Úkraínu sem mikil þörf er fyrir í landinu. Við kunnum Landsneti, Veitum og Norðurorku miklar þakkir fyrir þennan stuðning sem í orðsins fyllstu merkingu mun færa þúsundum Úkraínubúa birtu og yl.
Með þessum mikilvæga stuðningi hjálpum við Úkraínu annars vegar að bregðast við þeirri eyðileggingu sem orkukerfið verður fyrir og hins vegar að fyrirbyggja þær ömurlegu afleiðingar sem loftárásir Rússa valda. Loftvarnabúnaði er ætlað að tryggja öryggi borgara, verja mannslíf og mikilvæga innviði. Ákall Úkraínu um þennan stuðning er skýrt og því viljum við svara. Enginn þarf að efast um að þörfin er afar knýjandi. Kerfisbundnum árásum Rússa gagngert til að svipta úkraínskar fjölskyldur hlýju á köldum vetrarnóttum verður að mæta. Stuðningurinn fellur að þingsályktun Alþingis frá árinu 2024 um stefnu og stuðning Íslands við Úkraínu 2024-2028 sem samþykkt var án mótkvæða, en ríkisstjórn hefur einmitt lagt hana til grundvallar í allri sinni framgöngu gagnvart málefnum Úkraínu og unnið samkvæmt fjárlögum.
Það er dýrmætt að finna fyrir ríkum stuðningi meðal þjóðarinnar við Úkraínu. Í nýrri könnun sem framkvæmd er með reglubundnum hætti í aðildarríkjum Atlantshafsbandalagsins kemur nefnilega fram að 77% Íslendinga eru sammála því að Úkraínu sé áfram veittur stuðningur, en óvíða mælist stuðningur við Úkraínu eins mikill og á Íslandi.
Smáþjóð eins og okkar á allt undir að alþjóðalög og friðhelgi landamæra séu virt. Ef við hlaupumst undan ákalli Úkraínu um hjálp erum við í raun að svíkja okkur sjálf. Stríðið í Úkraínu gæti endað á morgun ef stjórnvöld í Kreml hefðu áhuga á friði. Því miður eru engin augljós teikn á lofti um að þau hafi raunverulegan áhuga á að binda enda á ofbeldið gagnvart Úkraínu eins og stöðugar árásir þeirra sýna.
Úkraínska þjóðin þráir umfram allt réttlátan og varanlegan frið þar sem alþjóðalög eru virt og fullveldi tryggt. Úkraína stendur í stafni fyrir alla Evrópu, og þar með Ísland, í vörn fyrir þau gildi sem tryggja okkur frið og öryggi. Norðurlöndin og Eystrasaltsríkin standa þétt saman í stuðningi við Úkraínu, með frelsi og mannúð að leiðarljósi. Úkraína getur reitt sig á stuðning Íslands.