13 mar Það sem við vitum (og ekki)
Í ágúst næstkomandi gefst þjóðinni tækifæri til að tjá sinn vilja til þess hvort hafnar verði viðræður að nýju við Evrópusambandið um hugsanlega aðild. Eins og við mátti búast hafa orðið um þetta miklar umræður. Nokkuð ber á því að almenningi séu boðnar mjög misvísandi upplýsingar. Þá er ágætt að staldra aðeins við og skoða hvað vitum, og hvað við vitum ekki.
Með inngöngu í ESB og upptöku evru myndi:
– Verðbólga lækka og sömuleiðis vextir
– Matvælaverð lækka
– Samkeppni aukast
– Ísland eiga sæti við borðið
Innganga í ESB myndi ekki:
– Leysa öll vandamál á Íslandi
– Fergja okkur með reglugerðum og tilskipunum. Við erum nú þegar hluti af innri markaðinum og skuldbundin til að fylgja þeim
Við vitum:
– Að áður en ríki ganga í Evrópusambandið eru aðildarviðræður. Þær snúast að mestu um hvernig ríki samræma sig reglum sambandsins. Norðmenn hafa tvívegis farið í gegnum þetta ferli og hafnað samningi. Norðmenn eru fyrir vikið ekki í ESB
– Að tekið er tillit til sérstöðu hvers ríkis við inngöngu í ESB
– Að Ísland er nú þegar búið að samræma sig að mestu leyti regluverki ESB vegna aðildar að EES-samningunum
Við vitum ekki:
– Með hvaða hætti tillit verði tekið til sérstöðu Íslands, þá helst þeirra auðlinda sem finna má hér á landi og í sjónum, við inngöngu í Evrópusambandið
Vitaskuld er málið ekki svona einfalt. Fæstir hlutir eru það. Fólki ýmist líst vel á Evrópusambandið eða ekki. Ef fólk er þeirrar skoðunar að innganga í ESB sé neikvæður hlutur, alveg sama hvað, er það einfaldlega þeirra afstaða. Það eru líka þúsundir Íslendinga þeirrar skoðunar að aðild Íslands að Evrópusambandinu sé jákvætt skref óháð öllu öðru. Mjög skiljanlega gera þessir tveir hópar sig mest gildandi í umræðu um málið. Þarna eru tilfinningarnar hvað heitastar.
Þarna á milli eru svo þau okkar sem eru ekki jafn viss, eða jafnvel óviss. Fólk sem lifir sinn dag og greiðir sínar afborganir. Afborganir sem virðast aldrei lækka. Fer í stórmarkað einu sinni í viku og finnur sífellt meira fyrir því. Þetta er sá hópur sem þjóðaratkvæðagreiðslan í haust snýst um. Þetta er líka sá hópur sem við finnum minnst fyrir í umræðunni.
Á meðan þau sem eru viss hafa hátt inni í eldhúsi, í samræðum sem skila ólíklega miklum árangri, er þetta fólk inni í stofu og spyr sig: Hvaða þýðingu hefur þessi ákvörðun fyrir mig? Hvað þarf ég að vita?