30 apr Hvað er’etta eiginlega með þessi fasteignagjöld?
Skattar. Við elskum að hata þá. En við vitum líka að það eru skattarnir sem borga fyrir okkar sameiginlegu þjónustu sem hið opinbera veitir. Flest viljum við jú að börnin fái menntun, að hugsað sé um þau sem minna mega sín og svo framvegis.
Sveitarfélög hafa, svona með töluverðri einföldun, tvo megin “skatta”. Útsvar sem er reiknað af laununum okkar auk tekjuskatts hins opinbera. Svo innheimta sveitarfélög fasteignagjöld, sem fyrir okkur íbúðareigendum eru fasteignamat (sem unnið er af ríkinu) margfaldað með álagningarprósentu.
Af hverju hækka fasteignagjöldin bara og hækka?
Þarna verður þetta leiðinlega snúið. Þessi skattur getur hækkað vegna þess að sveitarfélagið hækkar prósentuna, eða vegna þess að fasteignamatið hækkar.
Í Mosó, sem er mest hraðvaxandi sveitarfélag höfuðborgarsvæðisins, er mikil eftirspurn eftir húsnæði. Fólk vill einfaldlega búa í Mosó (eðlilega myndum við mörg segja). Þegar eftirspurnin eykst þá hækkar verð húsnæðis og sú hækkun veldur hækkun á fasteignamati eins og Húsnæðis- og mannvirkjastofnun reiknar það út.
Sveitarstjórnarfólk sem vill lækka fasteignagjöld fer varla að vinna að því að rýra verðmæti eigna sveitarfélagsins, þ.e. að fæla fólk frá því að búa þar. Svo ekki er hægt að skammast út í hækkun fasteignaverðs í því samhengi, enda sú hækkun til komin vegna vinsælda bæjarfélagsins og allsherjar skorts á nýbyggingum á öllu höfuðborgarsvæðinu.
En má ekki bara lækka prósentuna?
Jú, það má gera það og núverandi meirihluti í Mosó hefur svo sannarlega gert það, til að koma til móts við álag á pyngju íbúanna samhliða hækkandi fasteignaverði og fasteignamati. Álagningarhlutfallið hefur lækkað frá árinu 2022 til dagsins í dag um 5%, og um um það bil 15% síðan meirihluti Sjálfstæðisflokks og VG tók við völdum árið 2018.
En gjöldin hafa samt hækkað!
Það er rétt, og sú hækkun er til komin vegna hækkandi fasteignaverðs á síðustu árum. Og gleymum ekki að það kostar jú peninga að reka sveitarfélag, að ekki sé talað um sveitarfélag sem er orðið svo vinsælt sem Mosó greinilega er.
En þetta er samt ekki alveg svona einfalt…
Er þetta ekki alveg nógu flókið nú fyrir?
Kannski. Flest okkar borga ca. 50% meira í fasteignagjöld en við gerðum fyrir 4 árum. Þrátt fyrir lægri prósentu. Þá þurfum við að huga að hugtökunum nafnvirði og raunvirði. Jú, við borgum ca 50% fleiri krónur í fasteignagjöld, en að teknu tilliti til verðbólgu, þá er hækkunin ca 20%.
Við þurfum nefnilega að skilja að ef verðbólga er há, þá rýrnar virði peninganna og við þurfum að borga fleiri krónur fyrir sama hlutinn. Þegar verðbólga er mikil, þá kosta hlutir einfaldlega fleiri krónur yfir tíma. Það þykir ekki bera vott um skilning á fjármálum að hunsa verðbólguáhrif.
Og sem hlutfall af ráðstöfunartekjum, þá hafa fasteignagjöld nánast staðið í stað undanfarin ár, sum sé ekki hækkað neitt, hvað þá um 50%.
Þau sem vilja lækka álagningarprósentuna enn meira, þurfa kannski þá að segja okkur hvar skera á niður í rekstri sveitarfélagsins á móti.
Haukur Skúlason 5. sæti á lista Viðreisnar
Gylfi Þór Þorsteinssons 1. sæti á lista Viðreisnar