Hjólað inn í framtíðina

Nú er sumarið loksins gengið í garð og margir búnir að draga fram hjólin. Ísland hentar vel til hjólreiða stóran hluta ársins og svo eru auðvitað þeir sem setja hjólin aldrei í geymslu heldur hjóla allt árið um kring og uppskera óttablandna aðdáun okkar hinna. Rafhjólabyltingin felur í sér svar við flestum þeim áskorunum sem fylgja hjólreiðum á Íslandi.

Stjórnvöld hafa sett sér það markmið að fjölga þeim sem nýta virka ferðamáta, ganga og hjóla. Besta leiðin til að ná þeim markmiðum er áframhaldandi uppbygging hjólainnviða. Slík uppbygging gæti líka gert Ísland að raunverulegu hjólaferðamennskulandi. Það væri mjög ákjósanlegt og í takt við þá grænu og umhverfisvænu ímynd sem Ísland gjarnan hefur meðal ferðamanna.

Eitt mikilvægasta skrefið fælist í betri hjólatengingu höfuðborgarsvæðisins og Suðurnesja. Það er dálítið vandræðalegt að milli þessara tveggja stærstu þéttbýliskjarna landsins sé ekki til almennileg hjólaleið. Leiðin er tiltölulega flöt og ekki sérlega löng, en samt þurfa hjólreiðamenn oft að hjóla í vegöxl tvöfaldrar Reykjanesbrautar. Það er hvorki aðlaðandi né öruggt.

Til að gæta sanngirni hefur ríkið aukið þátttöku sína í fjármögnun hjólastíga í dreifbýli í gegnum Vegagerðina sem styrkir sveitarfélög með mótframlagi. Samt eru þessi mál enn að einhverju leyti litin öðrum augum en aðrar vegasamgöngur. Þegar þjóðvegir eru lagðir er ekki litið svo á að sveitarfélög eigi að bera það verkefni uppi. Þjóðvegakerfið er eitt heildstætt kerfi sem ríkið ber ábyrgð á.

Afleiðingin er sú að þeir stígar sem hafa lagðir hafa verið síðustu ár tengja fyrst og fremst byggðakjarna innan sama sveitarfélags. Dæmi um það eru stígar milli Sandgerðis og Garðs og stígurinn sem tengir Álftanes við aðra hluta Garðabæjar. Hins vegar hefur minna farið fyrir uppbyggingu lengri leiða sem gætu skapað raunveruleg tækifæri í hjólaferðamennsku, svo sem frá Keflavíkurflugvelli til Reykjavíkur og áfram austur til Hveragerðis og Árborgar.

Sá sem þetta ritar lagði nýverið fram fyrirspurn til innviðaráðherra um hjólaleiðsögn í kortaforritum á borð við Google Maps. Forritið getur leiðbeint bílum og gangandi, en ekki þeim sem hjóla. Mögulega skýrist það af því að hjólanetið er enn ekki nógu samfellt til að forritið treysti sér til að mæla með leiðum. Einnig gætu leynst tæknilegar hindranir sem mikilvægt er þá að yfirstíga með markvissu átaki.

Ef Ísland ætlar að taka næsta skref í átt að sjálfbærari samgöngum þarf að hugsa stórt. Hjólastígar eru ekki lúxus heldur hluti af grunninnviðum nútímasamfélags. Með skýrari ábyrgð ríkisins, markvissari tengingu milli byggðakjarna og betri stafrænum lausnum má gera hjólreiðar að raunhæfum kosti fyrir fleira fólk, bæði íbúa sem og erlenda gesti.

Greinin birtist fyrst í Morgunblaðinu 16. júní 2026