02 jún Af hverju er ESB svona vinsælt?
Evrópusambandið hefur stækkað mikið á 70 ára líftíma sínum. Það byrjaði upprunalega sem samstarf sex ríkja: Frakklands, Vestur-Þýskalands, Ítalíu, Hollands, Belgíu og Lúxemborgar. Nú eru ríkin 27 talsins og um tíu til viðbótar vilja komast inn. Þessar tölur sýna að sambandið er vinsælt og vaxandi og fyrir því eru góðar ástæður: Það er einfaldlega gott fyrir ríki að vera í Evrópusambandinu. Evrópusambandið hefur verið opið fyrir nýjum ríkjum. Ríki vilja ganga þangað inn. Fæst vilja svo fara út þegar inn er komið.
Ein mikilvæg og þekkt undantekning er þó á þessu síðastnefnda. Bretar kusu árið 2016 að yfirgefa ESB og gerðu það nokkru síðar. Fátt bendir þó til þess að þeir séu mjög sáttir við þá ákvörðun. Síðustu fimm ár hafa skoðanakannanir sýnt að meirihluti bresks almennings vill að Bretar gangi aftur inn í ESB og hefur stuðningurinn við það farið vaxandi. Í nýjustu mælingu YouGov frá því í maí voru 56% fylgjandi endurinngöngu en 35% andvíg. Munurinn er sem sagt 21 prósentustig, ESB-stuðningsfólki í hag.
En hvað með hina, sem aldrei fóru? Fróðlegt er að rýna í nýjustu Eurobarometer-könnun til að kanna viðhorf íbúa ESB til sambandsins. Þrír af hverjum fjórum íbúum ESB (74%) telja að landið þeirra græði á veru í sambandinu. Í hvaða löndum telur meirihluti íbúa svo vera? Í þeim öllum. Hverju einasta.
Þá eru 58% íbúa ESB jákvæð í garð aðildar lands síns að sambandinu. Í engu landi ESB eru fleiri sem eru neikvæðir í garð aðildar en þeir sem jákvæðir eru. Í þeim löndum sem við berum okkur oftast saman við er stuðningurinn gríðarlegur. Í Danmörku eru 82% íbúa jákvæð í garð ESB-aðildar en 5% neikvæð. Í Svíþjóð eru tölurnar 82% gegn 7%. Til samanburðar eru 58% Íslendinga jákvæð í garð veru í EES en 19% neikvæð. Danir eru sem sagt ánægðari í ESB en við í EES.
Það er kannski ekki skrýtið að fólk sé sátt við veru sína í ESB. Sambandið er í grunninn stærsta og farsælasta friðarverkefni Evrópusögunnar. Eftir aldir af styrjöldum hafa ríki ákveðið að bindast sterkum böndum sem tryggja efnahagslegan stöðugleika og hindra stríð. En ESB er ekki bara samstarf um stjórnmál og viðskipti. Evrópusambandið snýst um frelsi og tækifæri fyrir venjulegt fólk. Þökk sé Evrópusambandinu geta Evrópubúar ferðast, lært, búið, verslað og starfað þvert á landamæri. Við Íslendingar njótum margs af þessu en þessir hlutir komu ekki af sjálfu sér. Það er okkar hagur að viðhalda öllu þessu frelsi og taka þátt í að dýpka það.
Kosningar 29. snúast um margt. En þær snúast líka um þetta. Hvort við viljum taka þátt í að móta það mikla friðar- og velmegunarverkefni sem Evrópusambandið er. Reynslan sýnir að þau ríki sem hafa ákveðið að gera það sjá ekki eftir því.